Van Middelie naar Edam

Op de zondag van het Open Monumentenweekend reizen blogqueen Rietepietz en ik naar Middelie om daar de fototentoonstelling te zien waar blogster Jeanne haar fotografische kunsten vertoont. Met Riet spreek ik af dat ik haar oppik bij Station Uitgeest.
Het bereiken van Middelie is onder leiding van Google maps een eitje. De laatste paar honderd meter is het stapvoets rijden en laveren tussen de hardlopers die aan de Univé Zeevangsloop meedoen. Met Riet op stap is altijd een feestje, maar omdat ze de omgeving niet kent is dit reisje is extra leuk. Ze geniet van het polderlandschap, de kleine dorpen, stolpboerderijen, koeien in de wei en niet te vergeten monumentale wolkenpartijen.
In het sfeervolle Doopsgezinde kerkje uit 1899 profileert Jeanne zich als amateurfotograaf. Wat ons betreft kan ze dat eerste woord gerust weglaten. Kijk op haar blog en oordeel zelf.
https://sjannesblog.com/2025/09/16/uit-de-wind-wandeling/
Terwijl Jeanne toekijkt tekent Riet het gastenboek. Ik krijg spijt dat ik mijn fototoestel niet bij me heb. Mijn telefoon maakt minder scherpe plaatjes.

Voor de lunch rijden we naar Edam waar we zowaar op het terras kunnen zitten. Aan de overkant lonkt het oude raadhuis en dat doen we dus als eerste aan op onze wandeling. In de voormalige Schepenzaal, nu trouwzaal, bewonderen we de wandbekleding uit 1738 die is geschilderd door Willem Rave. Te zien zijn de zalving van Salomon, het Salomonsoordeel en vrouwe Justitia die de mythologische figuur Medusa onder haar voeten heeft. De laatste uitleg van de aanwezige vrijwilliger rijm ik niet met de andere Bijbelse taferelen en dat blijft me bezighouden tot ik aan dit relaas begin. Na een flinke zoektocht op internet kom ik een afbeelding van de zalving tegen en uitleg over Justitia.
Zij staat afgebeeld met een geboeide oude vrouw met grijs haar die het onrecht moet voorstellen dat door rechtvaardige rechters onderdrukt moet worden. Is dat ook weer rechtgezet.

foto internet

We steken over naar het Edams Museum, een Steenen Coopmanshuys waarvan de voorgevel is gerestaureerd door P. Cuypers, bekend van het Centraal station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Achter de trapgevel worden we teruggeworpen naar de 16e eeuw. We krijgen niet alleen een kijkje in het leven van een koopman. Er zijn ook attributen te zien die met scheepvaart hebben te maken. Vandaag is het bezoek gratis, maar wij laten onze museumkaart i.v.m. de subsidie toch even scannen. Dit soort pareltjes mogen niet verloren gaan.

foto Riet

Via een schilderachtige gracht belanden we opnieuw in een Doopsgezinde kerk waar volgens een oude traditie nog een dun laagje zand op de vloer ligt. Vroeger werden houten vloeren met een laag wit zand tegen vocht en vuil beschermd. Volgens de vrijwilliger van dienst die ons hier ontvangt zorgt het schurende effect er ook voor de dat planken glad blijven. Het orgel heeft een opvallend groene kleur en is afkomstig uit een voormalige gereformeerde kerk uit Gaastmeer in Friesland. Een mooie vorm van hergebruik. 

foto links is van Riet
het orgel komt van internet

Op aanraden van de vrijwilliger zetten we koers naar de Sint Nicolaaskerk een eindje verderop. Bijna niet voor te stellen dat hier in Edam de grootste kerk in West-Europa staat. De zogenaamde hallenkerk is een imposant gebouw waarvan de bouw in 1500 begon en in de 17e eeuw werd voltooid.
De kerk is voorzien van een flink aantal prachtige gebrandschilderde en glas-in-loodramen. Kijk voor een uitgebreider verslag bij Rietepietz. https://rietepietz.wordpress.com/2025/09/18/kerks-2/
Inmiddels is de middag aardig gevorderd en wordt het tijd Riet in Uitgeest op de trein te zetten. Topdag. Edam … een aanrader.

Riet is hier voor het eerst en mijn laatste bezoek is van 2012. Sindsdien is hier weinig veranderd. De prachtige snijramen staan goed in de verf en de zinken kuipen hangen nog altijd in het gelid aan een tuinhek. Het engeltje dat een makelaar siert is niet uitgevlogen. Gelukkig heb ik de foto’s uit 2012 nog in het archief en die trek ik voor de gelegenheid toch maar tevoorschijn.

Het zijn er wat veel dit keer.
Alle foto's zijn aan te klikken om te vergroten.

En dan is alles anders

Dit jaar was de 39e editie van de Open Monumentendagen. Meneer F. en ik hebben er zeker 34 jaar samen van genoten. Als bezoekers in onze eigen stad, maar ook in andere steden van ons land. Soms maakten we er in gezelschap van vrienden een heel weekend van en boekten dan een overnachting.
De laatste jaren gingen leeftijd en kwalen een rol spelen en namen de gezamenlijke activiteiten af, maar wij bleven ons steentje als vrijwilliger bijdragen. Onwetend van wat ons te wachten stond gaven we vorig jaar nog een aantal rondleidingen in de voormalige gevangenis die is omgebouwd tot hotel. 

Maar dit jaar was ook Open Monumentendag anders. Thuisblijven was geen optie en dus meldde ik me toch als vrijwilliger voor één van de vele locaties in Alkmaar. Zaterdagmiddag was ik aanwezig in het Hofje van Bijlevelt. Oorspronkelijk een provenhuis voor een aantal bejaarde vrouwen of weduwen. Tegenwoordig wonen er zes personen, waaronder twee mannen.
Elke bewoner heeft een klein woonvertrek dat van alle comfort is voorzien. Wat dit hofje vooral bijzonder maakt is dat één van de woonvertrekken een beschilderd plafond heeft uit het jaar 1621. Jarenlang zat het verstopt achter een systeemplafond, maar tijdens de renovatie in1984 kwam het weer tevoorschijn. De bewoonster stelt al jaren tijdens Open Monumentendag haar huisje open voor publiek. Samen met nog twee bewoners en mij als vrijwilliger ontving ze zaterdag in totaal 450 bezoekers die het plafond kwamen bewonderen. Wie het ooit heeft geschilderd is tot op de dag van vandaag in de archieven niet terug te vinden.
OMD was dit jaar anders, maar niet onaangenaam. Bijgaand twee foto's van het plafond, de waterput en een gedeelte van de binnentuin. 

klik aan voor vergroten

Zonder schrijven, geen lezen

De opdracht luidt. Schrijf een column over lezen. Schrijven mag dan mijn hobby zijn, maar lezen is dat ook. Uitgerekend nu ik een boek heb dat al mijn aandacht vraagt wil de schrijfdocent een combinatie zien. Pedant laat ik weten dat ik voor lezen geen tijd maak, maar tijd neem. Nu lezen even voorgaat, moet ik voor schrijven toch tijd zien te vinden. Waar ik met gemak de afwas nog een uurtje laat staan of de strijkplank opschuif naar een later tijdstip melden nu de huishoudelijke zaken zich treiterig aan. Ik zoek uitvluchten om niet te hoeven schrijven over lezen.

Mijn geweten drenst: ‘’Zeur niet mens, aan de slag. Wie niet schrijft zal niet lezen, zo simpel is het.’

Ondertussen lonkt: “De Trooster” van Esther Gerritsen naar me. 
‘Kom op neem mij ter hand en lees hoe het mij vergaat. Je was nog maar net aan mij begonnen en toch al nieuwsgierig geworden naar mijn belevenissen.’

Dat is de kracht van een schrijver, als je in hoofdstuk één door middel van prachtige zinnen het boek wordt ingetrokken is de schrijver geslaagd in de missie. Gek genoeg waren het niet de allereerste zinnen die boeiden. Schrijftechnisch niets op aan te merken. Lange zinnen afgewisseld met korte. Nee, het was de zin onderaan de eerste bladzij: ‘Op dat moment kwam Henry Loman binnen. Zo op het eerste gezicht een vermoeide man van middelbare leeftijd met overgewicht.’

Net genoeg detail om mij nieuwsgierig te maken. Wie is die man, wat is er met hem en waarom zoekt hij zij heil in een klooster? Moet ik dat boek niet eerst lezen voor ik er in een column iets over kan zeggen? Vanwege de deadline gaat dat niet lukken.

Ik kan goed mijn huishouden laten voor wat het is, maar er zijn leukere verplichtingen, die zowel het lezen als het schrijven in de weg staan.

Wat te denken van een lezing over de Librije van Alkmaar die in de 16^e eeuw is aangelegd. In de leerzame uren waarin ik word onderwezen over de Latijnse school, oude handschriften en boeken die, om diefstal tegen te gaan, aan de ketting zijn gelegd, is de gedachte aan een column schrijven ver weg.

Tot de spreker zegt. ‘Een schrijver probeert de tekst zo mooi mogelijk en begrijpelijk op te schrijven.’

Ik duik in mijn tas, haal pen en notitieboekje tevoorschijn en noteer de zin.

Je weet maar nooit of dat citaat nog van pas kan komen.

Dan volgt Open Monumentendag, het jaarlijks gebeuren waarbij echtgenoot en ik nooit verzuimen. We zien met heerlijk nazomerweer prachtige tuinen, oude interieurs met keurig gerangschikte boeken waarvan ik de ruggen probeer te lezen. Om zo weinig mogelijk te missen spoeden we ons op de fiets van het ene naar het andere boeiende monument. Zelfs in een omgeving als de Remonstrantse kerk waar het zand op de vloer onder tientallen schoenen kunstige patronen aanneemt en waar vanaf de kansel de opengeslagen Bijbel me belerend toegrijnst, lukt het me om het kritselkratselende geweten onder mijn schedeldak te negeren.

Aan het eind van de fantastische dag zittend op een terras met een fonkelende rode wijn voor mijn neus realiseer ik me dat het vandaag met die column niks meer gaat worden.

Eén troost, “De Trooster” ligt geduldig naast mijn bed te wachten. 
Even word ik wakker van de plof waarmee het boek op de grond valt.

Open Monumentendag

Dit jaar was het thema, plekken van plezier.

Veel particulieren hadden hun tuinen voor bezichtiging opengesteld.

Als je van tuinieren houdt, maar ook als je er heerlijk in wilt zitten, zijn het met recht plekken van plezier. In bijgaand prieeltje stond de tafel gedekt en waren de wanden bekleed met blauw serviesgoed. Werkelijk een plaatje.

Ik stond er te mijmeren en dacht aan mijn blauwe Lange Lijsservies, erfenis van mijn oma, dat in de kamer in de verzamelkast te pronk staat. hier
In onze tuin, formaat postzegel vergeleken bij dit landgoedje , is geen plaats voor een prieeltje.